• Home
• Catalogue
• Contact
• Links
• Radio

Nederlands
Français

Presentation

Assim: between Ghent and Indonesia

In 2008, at the request of Muziekcentrum De Bijloke, Dick van der Harst composed "Assim", a composition inspired by the polyphonic way of writing of Ghent born composer Jacob Obrecht (1457/1458-1505). Obrecht lives in the shadows of musical giants such as Ockeghem or Josquin, but contemporary critics held him in high esteem without hesitation. As no other, he understood the art of integrating in a most natural way highly complicated composition methods in his music. Not only his work is beautiful, but often also 'unstylished'. Sometimes he returned to medieval examples whereas the works of his colleagues were already bathed in the early renaissance style.

Contemporary wind instrument sounds and Indonesian gamelan music spice up the musical argumentation of "Assim". The idea of linking the gamelan tradition only arose in the later stages of the creation process. It was through his father, who was born near Bandung (Indonesia) in 1927, that Dick van der Harst got acquainted with the gamelan tradition. At the time, the Amsterdam Tropical Institute hosted a gamelan orchestra, and sometimes Dick van der Harst went to listen to it. At home, he still occasionally plays a record with music of the Jakartan court: very slow, instrumental, Hiduistically religious. It's one of the only things he plays when he is extremely tired; lying down on the couch, it works wonders relaxing him. The music is very minimalistic, many repetitions, with just now and then a chord, after which the orchestra resumes and goes on and on. "Assim" brings together all these elements.

The gamelan tradition knows multiple voices just like polyphonic music. There can easily be discerned a mid level voice, a variation and a slow and lower voice. Intuitively Dick van der Harst felt that this was a means to, in some way, assimilate Obrecht: fragments of the latter's music disappear into the "Assim" composition or melt together with gamelan passages. By means of the polyphonic gamelan style, Obrecht's cantus firmus (fixed song) technique is infused with a new sound.

One of Dick van der Harst's resources for the composition of "Assim" was the motet "Mille quingentis", the requiem Jacob Obrecht wrote for his father, which, by its texts as well as its compactness, forms a very interesting starting point. And of course we cannot forget the "Missa plurimorum carminum I" and the "Missa Maria Zart" that invite for compositorial excursions. Throughout the years, the mass structure has proved to be a well-tried musical form, a rhetorical outline for a construction, a certain commonness in a city where people meet. Dick van der Harst compares it to a super set list in jazz, something you cannot easily change.

The texts for the composition were selected by Prof. Freddy Decreus, texts which, according to Dick van der Harst, the audience does not necessarily need to understand to know what the subject is. Even on the contrary... it is a musical whole in which texts are sung. Soon it becomes clear that there is in some way a religious or meditational theme. Some time ago mass audiences didn't understand the Latin texts either. According to some, masses were more enjoyable at that time because you could dream away in a more abstract manner. The sermon would be in Dutch or even in Latin (but that was much earlier). Dick van der Harst sometimes kept Obrecht's music in it's original form, sometimes he adapted it or even recomposed it. Entirely pure Obrecht passages evolve into adaptations or the other way around, constantly varied with gamelan episodes. Trombones and clarinets, the harder side of the ensemble, provide the necessary, and very suitable, interventions, keeping in mind that Obrecht's father was Ghent city trumpeter.

Voorstelling

Assim tussen Gent en Indonesië

Op vraag van Muziekcentrum De Bijloke Gent creëerde Dick van der Harst in 2008 "Assim", een werk geïnspireerd op de polyfone schrijfwijze van de in Gent geboren componist Jacob Obrecht (1457/1458-1505). Obrecht stond in de schaduw van giganten zoals Ockeghem of Josquin, maar werd tijdens zijn leven door veel kenners probleemloos op het allerhoogste niveau gesitueerd. Als geen ander verstond hij de kunst om zeer ingewikkelde compositiemethoden op een hoogst natuurlijke wijze in zijn muziek te integreren. Zijn werk is niet alleen mooi maar dikwijls ook heel 'onstijlvol'. Soms greep hij terug naar middeleeuwse voorbeelden in tegenstelling tot het oeuvre van zijn collega's dat al helemaal in een vroegrenaissancistische stijl baadde.

Hedendaagse stadsblazersklanken en Indonesische gamelanmuziek kruiden het muzikale betoog van "Assim". De idee om de link te leggen met de gamelantraditie ontstond pas in een later stadium van het creatieproces. Dick van der Harst leerde die traditie kennen via zijn vader, die in 1927 vlakbij Bandung (Indonesië) geboren werd. Hij zat een tijd in een Japans interneringskamp (Japan bezette vrijwel geheel Nederlands Oost-Indië in maart 1942) en kwam na zijn vrijlating naar Nederland. In die tijd had je in Amsterdam het Tropenmuseum - officieel het Instituut van de Tropen - opgetrokken uit duurzame materialen uit het Oosten zoals jattihout. In dat instituut bevond zich een gamelanorkest waar Dick van der Harst wel eens ging luisteren. Thuis heeft hij nog altijd een LP met hofmuziek uit Djakarta: heel traag, instrumentaal, hindoeïstisch religieus. Het is één van de weinige zaken die hij opzet als hij heel moe is; hij legt zich dan op de bank en het werkt nog altijd om tot rust te komen. Het is erg minimalistische muziek, één en al herhaling de hele tijd door met nu en dan een akkoordje. Daarna gaat het orkest weer door en door. Dat alles maakt ook deel uit van "Assim".

Net als in de polyfone muziek tref je in de gamelantraditie meerstemmigheid aan. Er zit duidelijk een middenstem, een variatie én een trage lage stem in. Intuïtief voelde Dick van der Harst aan dat dat iets was om Obrecht meer naar zich toe te trekken: fragmenten uit zijn oeuvre verdwijnen in de muziek van "Assim" of vermengen zich met flarden gamelan. Het cantus firmusprocédé van Obrecht krijgt door de typische polyfone gamelanstijl een nieuw geluid. Het concert krijgt een 'mise-en-place': in een happening-atmosfeer kan het publiek geleidelijk binnensijpelen, zich rond en tussen de muzikanten installeren en zich laten onderdompelen in de muziek.

Dick van der Harst greep bij het componeren van Assim o.a. terug naar het motet "Mille quingentis", een requiem dat Jacob Obrecht schreef voor zijn vader. Zowel de tekst als de compactheid ervan maakten het erg interessant als vertrekpunt. En dan waren er natuurlijk de "Missa plurimorum carminum I" en de "Missa Maria Zard", beide gebaseerd op Italiaanse volksmelodieën. Dat nodigde natuurlijk uit tot een compositorische uitstap. De misstructuur is door de jaren heen bovendien een heel beproefde vorm gebleken, een retorisch kader van hoe je iets opbouwt, een gemeenschappelijkheid in een stad waar je samenkomt. Dick van der Harst vergelijkt het met een 'supersetlijst' uit de jazz, iets dat je niet zomaar kan veranderen. Prof. Freddy Decreus stond bij dit alles in voor de keuze van de teksten. Het publiek dient volgens Dick van der Harst niet noodzakelijk alle woorden te verstaan om te begrijpen waar het om draait. Zelfs integendeel... Het is een muzikaal geheel waarin gezongen wordt. Het wordt vrij snel duidelijk dat er wel ergens een religieuze of meditatieve inslag is. Vroeger verstonden de kerkgangers de Latijnse misteksten ook niet. Volgens sommigen was een mis daarom vroeger leuker, want je kon abstracter wegdromen; daarna volgde de preek in het Nederlands, of veel vroeger nog in het Latijn. De muziek van Obrecht heeft Dick van der Harst nu eens behouden, dan weer bewerkt of nieuw gecomponeerd. 'Pure' fragmenten van Obrecht evolueren naar bewerkingen of andersom, afgewisseld met gamelanfragmenten. De trombones en klarinetten - de 'harde' kant van het ensemble - zorgen voor de nodige interventies. De vader van Obrecht was niet voor niets stadtrompetter in Gent, dus dat past allemaal erg mooi.

Présentation

Assim entre Gand et l'Indonésie

En 2008, à la demande du Centre de Musique De Bijloke à Gand, Dick van der Harst a créé Assim, une oeuvre inspirée du style polyphonique du compositeur Jacob Obrecht, né à Gand (1457/1458-1505).

Obrecht vivait dans l'ombre de géants comme Ockeghem ou Josquin, mais déjà pendant sa vie, beaucoup de connaisseurs le plaçaient au plus haut niveau. Comme personne d'autre, il comprenait l'art d'intégrer des méthodes de composition fort compliquées d'une façon extrêmement naturelle. Son oeuvre n'est pas seulement belle, mais souvent aussi "non élégante ". Parfois il s'inspirait d'exemples médiévaux en contraste avec l'oeuvre de ses collègues qui baignaient déjà complètement dans le style de la Première Renaissance.

Des timbres contemporains d'instruments à vent et la musique indonésienne du gamelan épicent le discours musical d'Assim. L'idée de lier avec la tradition du gamelan ne se forma que dans un stade postérieur au processus de création. Dick van der Harst a appris cette tradition par son père qui était né en 1927, tout près de Bandung (Indonésie). Son père passa quelque temps dans un camp d'internement japonais (En mars 1942 le Japon occupa pratiquement toutes les Indes orientales néerlandaises) et après sa libération il est allé aux Pays-Bas.

A l'époque on avait à Amsterdam le 'Tropenmuseum' - officiellement l'Institut pour les Tropiques - construit en matériaux durables provenant de l'Orient comme le bois de teck. A l'institut il y avait un orchestre de gamelan que Dick van der Harst allait écouter de temps en temps. Il a encore un disque avec de la musique de cour de Jakarta: très lente, instrumentale, hindouiste. C'est une des rares choses qu'il écoute lorsqu'il est très fatigué; alors, il se repose sur le banc et à chaque fois la musique arrive à le détendre. La musique est très minimaliste, pleine de répétitions continuelles et de temps en temps un petit accord. Ensuite l'orchestre continue sans cesse. Tout cela fait également partie d'Assim.

Tout comme dans la musique polyphonique, on retrouve de la polyphonie dans la tradition du gamelan. On distingue clairement une voix intermédiaire, une variation et une voix basse lente. Intuitivement Dick van der Harst ressentait que c'était une façon de se rapprocher encore plus d'Obrecht: des extraits de son oeuvre disparaissent dans la musique d'Assim ou se mélangent avec des fragments de gamelan. Le style polyphonique typique pour le gamelan donne un nouveau timbre au procédé 'cantus firmus' d'Obrecht. Il y a une 'mise en place' pour le concert: dans une ambiance de 'happening', le public entre progressivement, s'installe autour des musiciens et se plonge dans la musique.

Dans sa composition, Dick van der Harst s'est laissé inspirer entre autres par le motet Mille quingentis, un requiem que Jacob Obrecht écrivit pour son père. Autant le texte que la compacité rend ce motet fort intéressant comme point de départ. Et il y a évidemment la Missa plurimorum carminum I et la Missa Maria Zard, toutes les deux basées sur des mélodies populaires italiennes, ce qui l'a évidemment incité, en tant que compositeur, à faire une digression. En plus, au cours des années, la structure de messe a paru être une forme fort éprouvée, un cadre rhétorique pour construire quelque chose, une communauté où on se rencontre dans la ville. Dick van der Harst la compare à une 'superbe setlist' de jazz, quelque chose que l'on ne peut tout simplement pas modifier.

Le Prof. Freddy Decreus a sélectionné les textes. Selon Dick van der Harst, le public ne doit pas nécessairement comprendre tous les mots pour comprendre de quoi il s'agit. Même au contraire... C'est un ensemble musical dans lequel on chante. Assez rapidement, il est clair qu'il y a quelque part un impact religieux ou méditatif. Dans le temps, les croyants ne comprenaient pas non plus les textes des messes latines. Certains prétendent que cet aspect rendait la messe plus agréable, parce qu'on pouvait rêver de façon plus abstraite; ensuite suivait le sermon en néerlandais, ou autrefois en latin.

Dick van der Harst a tantôt gardé la musique d'Obrecht, l'a tantôt arrangée ou composée en quelque chose de nouveau. Des fragments 'purs' Obrecht évoluent vers des arrangements et vice versa, alternés avec des fragments de gamelan. Les trombones et les clarinettes - le côté 'dur' de l'ensemble - s'occupent des interventions essentielles. Le père d'Obrecht n'était pas en vain trompettiste de la ville de Gand, donc tout forme un bel ensemble.

Johan Van Acker

Gerald Van Waes - psychefolk.com

I remember Dick Van Der Harst from a few earlier cooperations and projects. One of his most popular projects was the post Django folk-jazz (?) band Waso with Koen de Cauter. I also have a solo CD of his from 1994 of not too easy but interesting music between contemporary avant garde folk, chamber music with song elements and a few bandeon/guitar composed ideas. Further on he appeared in many theatre projects and was guest in some folk bands,...

Two years back he also appeared as a guest on the Aranis debut CD. For 2007-2008 he was chosen as city composer for the city of Ghent. Then he was asked a commission for music centre De Bijloke to compose a piece based upon the works of Ghent based composer Jacob Obrecht, a late 15th century, early Rennaissance period, contemporary Flemish composer from the time of Ockeghem and Deprez.

It is music in which Dick found some very interesting ideas, close to his soul. With some reference to a mass-alike large classical composition (-assim/missa-) the first strong point of reference is the vocal polyphony (in the Flemish tradition). Obrecht was able to use complex harmonies and uplifting tonal qualities, while being driven by different moods and elements as well, and opening up new moods and creations, an idea which was cleverly adapted by Dick Van Der Harst, who found a similar way of meditation in polyphony in the Indonesian gamelan which was introduced to him through his father who was born in Indonesia. It was an instrument which he used in his quietest hours in a meditative way, making him improvise on it as if it was able to provide the creation of a form of ethno-classical court-music.

Often you can hear brilliant and subtle comparable openings derived from the polyphonic harmonies of the gamelan as a meditation in overtones on gamelan and the early Renaissance vocal polyphony which seem to have melted somewhat into one another. The melodies and tones grow to each other in the composition, almost unnoticeable and absolutely naturally. With some strings and picking instruments the music sounds like it is forming a new blending world music genre with classical as well as acoustic court music flavours. The gamelan is not used as dominant and overwhelming as in Indonesian music, but the melodic harmonies still are intermingled.

Also greatly achieved is that the concept does not repeat itself, but evolves well, and renews itself during the process, while keeping the Obrecht music as the real fundament, especially for the vocal parts, which become abstract and timeless at times when dancing over the edge meditatively towards Indonesia, then returns more melodically to either polyphonic mass or Renaissance court music from the 15th century.

Some improvisations on lute or violin or so are like bridges to old music that also leads to more contemporary music interpretations of the same. Occasionally, when the brass band comes in there are more heavily composed parts, a bit like acoustic chamber-rock (like R.I.O.) without loosing the old element or improvisation with zither and such, all a bit heavier and swinging or teasing in rhythm. There was also a small minimalist part as an overflow towards the gamelan idea.

When the piece goes over one hour the experience instead of working towards a concluding highlight is slightly beginning to feel a bit long, losing the idea in coherency in the elements into the time and concept perspective as it was doing so brilliantly before. Ending with a few moody parts based upon gamelan brings the picture in mind to Dick with a gamelan at home improvising. This leaves me just slightly distracted from the blend, as if I went into the process a bit the other way around, concluding in what were the first and most modest assembled ideas and having started with the most subtle complexity as some uplifted highlighting ideas. Despite this strange way of leaving the piece behind, this album remains a remarkable and recommended composition and recording, which was able to add a new dimension to the old compositions.

Saskia Törnqvist - parool.nl

Liefhebbers van renaissancemuziek, gamelanmuziek en Louis Andriessen hebben met deze cd puur goud in handen. De muziek is geschreven door de Nederlandse componist/multi-instrumentalist Dick van der Harst, stadscomponist van Gent. Speciaal voor de middeleeuwse kloosterzaal van het Gentse muziekcentrum Bijloke schreef hij Assim, een mis, waarvan de muziek regelrecht verslavend is.

Assim is een soort tempelmuziek waarin de hoofdrollen zijn weggelegd voor drie vrouwenstemmen die hun liniaalrechte en loepzuivere tonen begeleiden op kempuls, gongetjes van de Javaanse gamelan. Hun modale melodieën klinken beurtelings middeleeuws en Javaans, een combinatie die wonderbaarlijk goed uitpakt.

Een additief instrumentarium van nog meer gamelaninstrumenten, klarinetten, bouzouki, cimbaal, vibrafoon en marimba vult het hele register van sopraan tot bas, waardoor het mogelijk is om de uitgebeende tempelmuziek ineens open te laten bloeien naar de duizelingwekkende meerstemmigheid van Jacob Obrecht (1457-1505).

Luister bijvoorbeeld naar de overgang van track 3 naar track 4, en je hoort een schitterende transformatie die de muziek verplaatst van een Javaanse tempel naar een middeleeuwse kathedraal. Daar klinkt Obrecht in volle glorie. Hemels mooi.

Jean-Luc Matte - Infosmumuses

Le CD s'ouvre sur des voix féminines dans un style très musique ancienne. Puis un doute s'installe, certaines harmonies sont trop tendues pour qu'il s'agisse de musique renaissance, certaines parties trop répétitives. Des instruments acoustiques (vielle, luth, clarinette et clarinette basse, tenora, tible, cymbalum, bouzouki, vibraphone) viennent discrètement soutenir le choeur et jouent seuls sur quelques plages intermèdes, dans un registre un peu plus contemporain et avec une belle technique instrumentale, notamment pour les hautbois catalans... Sporadiquement, ce sont les instruments du gamelan qui viennent seconder le choeur des trois femmes.

Pas de doute, il faut recourir au livret pour comprendre la genèse de cet album qui rassemble deux ensembles : Zefiro Torna (chant, vielle et luth) et Het Nieuwe Gents Stadsblazercollectief pour les autres instrumentistes. Ces pièces ont été écrites par le compositeur actuel Dick van der Harst mais en s'inspirant de l'oeuvre d'un compositeur méconnu Jacob Obrecht (Gand 1457/58 - 1505), voire en détournant certaines des phrases musicales d'un de ses mottets. Il a également souhaité faire un clin d'oeil à la musique indonésienne mais reconnaissons que la place de celle-ci dans l'oeuvre demeure un peu anecdotique.

Un CD qui mérite d'être écouté (pas vraiment une musique d'ambiance) par ceux qui ne redoutent ni les couleurs de la musique ancienne (voix très travaillées), ni les harmonies parfois un peu tendues, mais sans excès.

Holly Moors - MazzMusikaS 117

De volledige tekst op het cd-hoesje luidt: 'Dick Van der Harst, based on Jacob Obrecht - Assim - Zefiro Torna & het Nieuw Gents Stadsblazerscollectief'. Daarbij is het nuttig om te weten dat Jacob Obrecht een vijftiende-eeuwse polyfone Gentse compo-nist was, en dat Van der Harst (Gents stadscomponist) geprobeerd heeft diens compositiemethoden te combineren met Indonesi-sche gamelanmuziek en hedendaagse stads blazerklanken.

Dat klinkt op papier geweldig, en precies zo avontuurlijk als we van Homerecords.be gewend zijn. Om eerlijk te zeggen ben ik een fan van dit unieke platenlabel, dat grensverleggende folk uitbrengt van absolute wereldklasse. Daarom wil ik dan ook aan de chef vragen of hij de volgende zin in de kleinst mogelijke lettertjes zou willen afdrukken: Ik vind Assim een misser van jewelste.

Als gezegd: op papier klinkt het zeer veelbelovend, maar in de praktijk hoor je de muzikanten zwoegend en ploeterend, zonder enige vorm van schwung of swing het programma afwerken. Dan is het ook nog eens in een galmende ruimte opgenomen, waardoor het allemaal wat minder fraai geproduceerd klinkt als andere Homerecords-opnames. Een teleurstellende opname, op slechts een paar korte, stillere fragmenten na, waar de gamelan het overneemt. Voor de rest is het als een ongelovige die een te lange kerkdienst moet uitzitten. Geen pretje.

Bart Vanoutrive (sefafolk) - folkroddels.be

Het was op vraag van Muziekcentrum De Bijloke te Gent dat muzikale duizendpoot en Gentse stadscomponist Dick van der Harst zich boog over een project, geïnspireerd op de polyfonie van de in de stropkesstad geboren komponist Jacob Obrecht (ca. 1457/58-1505). Deze wat 'conservatieve' (hij greep in zijn complexe werken graag terug naar middeleeuwse voorbeelden, waar zijn collega's reeds weg waren van de stijl uit de vroege renaissance) tijdgenoot van grootmeesters zoals Johannes Ockeghem of Josquin Des Prez. Hiermee is de kous echter niet af.

Met 'ASSIM' (spiegelwoord van 'missa') wordt een soort panreligieuze tempelmuziek gebracht, gedragen door de drie vrouwenstemmen (alt, mezzosopraan en sopraan) van Zefiro Torna die hun polyfone stemmenweefsels begeleiden op kempuls, de gongetjes uit de Javaanse gamelan. Zij worden verder begeleid op door een arsenaal aan subtiele gamelaninstrumenten, luit, vedel, cimbalon, vibrafoon en marimba. Deze vormen een verfrissend contrast met de 'hardere' klanken van de tibles (de catalaanse hobofamilie die ook de cobla-ensembles stofferen), klarinetten en een trombone van Het Nieuw Gents Stadsblazerscollectief, waar ook Van der Harst deel van uitmaakt.

In het openingslied ontwikkelt zich de zuivere polyfonie van de drie stemmen, zwevend doorheen repetitieve zinnen die heel discreet begeleid en ondersteund worden door de diverse instrumenten die zich een meer hedendaags register aanmeten.'Bona Sera' vormt in met zijn solerende vedelintro een overgangsmoment naar 'Mille Quingentis' dat de muziek voor een eerste maal doet openbreken, ons binnenvoerend in een middeleeuwse kathedraal. Met dit nummer grijpt Van der Harst terug naar het gelijknamige motet van Obrecht, dat deze laatste als requiem voor zijn vader schreef. Andere inspiratiebronnen vormen de 'Missa plurimorum carminum I' en de 'Missa Maria Zard', die allebei op Italiaanse volksmelodieën gebaseerd waren. Vanuit deze referentiekaders sloeg Van der Harst zelf aan het componeren, dankbaar gebruik makend van de misstructuur als een door de eeuwen heen op zijn degelijkheid beproefd geraamte. In het schrijven ging hij spelen met de muziek van Obrecht, hij behoudt oorspronkelijke fragmenten, gaat sommige opnieuw bewerken, en schrijft ook heel persoonlijke eigen passages. Voor de keuze van de teksten werd beroep gedaan op Professor Freddy Decreus.

Los van de betekenis en het al of niet verstaan van de woorden haalt deze schijf zijn kracht uit het muzikale geheel, dat overduidelijk aanstuurt op een religieus of meditatief moment. Hedendaagse stadsblazersklanken (de vader van Obrecht was toevallig zelf stadstrompetter te Gent) en Indonesische gamelanmuziek kruiden dit muzikale project af. De idee om de link te leggen met de gamelantraditie ontstond pas in een later stadium van het ontstaansproces. Dick van der Harst leerde die traditie kennen via zijn vader, die in 1927 vlakbij Bandung (Indonesië) geboren werd en na de WO II naar Nederland trok. In het Instituut van de Tropen te Amsterdam, bevond zich een gamelanorkest waar Dick graag zijn oor te luisteren legde en kennis maakte met de heel trage, instrumentale, hindoeïstische, vrij minimalistische muziek. Net als in de polyfone muziek tref je in de gamelantraditie meerstemmigheid aan. Er zit duidelijk een middenstem, een variatie én een trage lage stem in. Intuïtief voelde Dick van der Harst aan hierin mogelijkheden verscholen lagen om Obrecht nog meer naar zich toe te trekken.

Een tweede breuklijn kondigt zich aan bij het 'Kyrie', dat eveneens heel sober inzet, maar heel snel evolueert naar een eigentijdsere 'Bulgaars' gekleurde polyfone zangstijl, waarbij de begeleiding steeds meer het experiment gaat opzoeken, en via luit en blazers sterker op het voorplan treden, opklimmend naar een 'wervelende' apotheose. Deze stijlwissel is zo mogelijk nog scherper in het 'Gloria : et in terra pax hominibus', waarbij rockend ingezet wordt op diverse instrumenten, terwijl de blazers de heel eigentijds klinkende chaos nog opdrijven, waarna de Catalaanse hobo zich van zijn mooiste zijde laat horen in het apocalyptische, avant-gardistische 'Clarisono'. Vervolgens wordt de polyfonie opnieuw sacraler en ingetogener en gaat ze in diepgaande dialoog met de gamelantraditie, waardoor de twee stijlen naar elkaar toegroeien en zich bij momenten helemaal gaan vermengen. Dit blijkt bijvoorbeeld weer overduidelijk in het 'Credo'. Zo ontstaat er haast natuurlijk een nieuwe wereldmuziekvorm.

Ondanks het repetitieve aspect van nummers vormen ze geen herhaling van elkaar. De muziek van Obrecht blijft steeds in het vizier, maar wordt binnen vanuit het hier ontwikkelde concept tijdlozer en universeler. Na het vibrerende 'Non vides sed audis', één van de hoogtepunten, belanden we met 'Olim quod erat (Nunc fuit)' andermaal in een eigentijds avant-gardistisch nummer waarin de blazers de toon zetten. Dit nummer wordt overigens gecounterd door een heel minimalistisch Indonesisch geïnstrumenteerd 'Sanctus', waarna we terug naar de bron van de Vlaamse polyfonie reizen in 'Agnus Dei I', terwijl het tweede (zowat een kwartier durende) 'Agnus Dei' opnieuw voorzien wordt van de eigenzinnige instrumentale begeleiding en een schoolvoorbeeld gaat vormen van het hier opgevoerde opzet en alle ingrediënten uitvoerig demonstreert, slingerend tussen dreigende crescendo's en hypnotiserende diminuendo's.

Andermaal een album waarmee Dick van der Harst zijn muzikale encompositorische veelzijdigheid in allerlei texturen weet ten toon te spreiden. Ontegensprekelijk een uitgelezen, niet licht te verteren, edoch boeiende luisterplaat voor wie al eens verkiest zich een meditatief moment toe te eigenen zonder zich daarvoor in een hoekje te willen laten drukken, en uiteraard voor al wie houdt van ietwat experimenteel gekleurde akoestische wereldmuziekklanken waarin stijlperiodes en culturen elkaar de hand reiken. baar. (sefafolk)

Frédéric Gerchambeau - Ethnotempos 43

Tout est double dans cet album. A commencer par son titre, Assim, c'est-àdire Missa à l'envers. Nous sommes prévenus. Ici, tout est une chose et son contraire, mais pas pour autant en opposition, plutôt en union, en fusion, en unicité nécessaire. La musique d'Assim n'est ni moderne ni ancienne, mais les deux en même temps. La musique d'Assim n'est ni raffinée ni coulant de source, mais les deux en même temps. Et ainsi de suite. Surtout la musique d'Assim est à la fois le fruit de l'oeuvre du compositeur gantois Jacob OBRECHT (1458-1505) et celle du travail de Dick VAN DER HARST. C'est comme si les deux musiciens avaient collaboré en même temps au même projet, l'un s'inspirant de l'autre et l'autre révélant le désir musical profond de l'un.

Pour parvenir à une telle association d'idées et d'efforts à travers les siècles, il a fallu un trait d'union très puissant et très pertinent. Tous les deux sont citoyens de Gand. Cela paraît peu et c'est pourtant suffisant. Jacob OBRECHT était en son temps l'égal d'un OCKEGHEM ou d'un JOSQUIN, mais juste en injustement méconnu. Et Dick VAN DER HARST est le compositeur officiel de la ville de Gand pour la période 2007-2009. Cela crée des liens, des rapprochements, des amours. Et le désir de réinventer la musique de Jacob OBRECHT. Comment ? En prenant un extrait ici, un passage là, et en mélangeant le tout à d'autres traditions musicales. Et c'est ainsi qu'on trouve le motet Mille Quingentis et les messes Plurimorum Carminum et Maria Zard confrontés/associés aux timbres et rythmes du gamelan.

Rappelons ce qu'est le gamelan. Pour faire très court, ce sont les ensembles de percussions, généralement métalliques, et c'est le cas ici, de l'Indonésie. Mais quel rapport avec la musique de Jacob OBRECHT ? Il faudrait plutôt demander le rapport avec Gand. Simple, les néerlandais ont été pendant longtemps des maîtres des îles indonésiennes et ne se sont pas privés à l'époque de ramener moult gamelans de différentes régions de l'Indonésie, avec parfois les musiciens y attenant. Difficile de le leur reprocher, car le gamelan forme un ensemble d'instruments aux sonorités variant entre l'exquis et le sublime. Aussi est-ce assez naturellement, même si le mélange peut paraître a priori détonant, que Dick VAN DER HARST a pensé à associer le gamelan et la musique ancienne.

Pour parvenir à ses fins, celui-ci a réuni deux ensembles maîtrisant l'un et l'autre la musique classique et le gamelan, le ZEFIRO TORNA et le HET NIEUWE GENTS STADSBLAZERCOLLECTIEF, ce qui donne une liste impressionnante de types de voix et d'instruments, parmi lesquels le soprano, le mezzo-soprano, l'alto, la vielle, le luth, le trombone, le violon, la clarinette, le bouzouki, le kempul, le gender, le bonang, etc.

Oui, d'accord, mais qu'est-ce que tout ceci donne à l'écoute ? C'est tout simplement magnifique et magique. L'oreille alterne entre instruments connus et sonorités exotiques et l'âme voyage entre présent et passé, occident et orient. C'est d'une beauté permanente et un appel à l'étonnement constant. Et en même temps, c'est reposant. Bref, c'est un pur chef-d'oeuvre.

ALBI BOP - Biblionline

Dick Van Der Harst est musicien, arrangeur et compositeur. Il a créé de nombreux spectacles de théâtre musical. Sa première collaboration avec le metteur en scène wallon Dominique Roodthooft a débouché en 2004 sur « l'Opéra bègue». A côté de ses oeuvres de théâtre musical, Van Der Harst compose pour ses propres ensembles, tel le Audible Life Stream, et pour d'autres musiciens (Oxalys, le quatuor Danel). Il a été le compositeur officiel de la ville de Gand pour la période 2006-2008.

Pour la réalisation d' «Assim», il s'est fait accompagner de deux formations : le Zefiro Torna et le Nieuw Gents Stadsblazerscollectief. Zefiro Yorna, où peuvent s'entendre notamment le luth et la vielle, fait revivre l'héritage culturel slovaque d'une façon unique en partant d'un grand respect pour le passé. L'authenticité y est combinée avec la créativité.

Le Nieuw Gents Stadsblazerscollectief est, lui, l'ensemble créé tout spécialement par Van Der Harst à l'occasion de sa nomination comme compositeur pour la ville de Gand. Il se compose de deux clarinettistes, d'un percussionniste et d'un violoncelliste.

« Assim» est une oeuvre inspirée du style polyphonique du compositeur, natif au XV ème siècle de Gand : Jacob Obrecht d'où la référence à ce dernier dans le titre du disque. La touche personnelle d' Obrecht dans son écriture musicale fut de pousser la complexité d'écriture très loin tout en la rendant naturelle et fluide.

Natif de Bandung en Indonésie, Dick Van Der Harst, a eu l'idée d'introduire dans ces compositions-hommage au maître Jacob Obrecht les sonorités du métallophone javanais : le gamelan, ainsi que des timbres contemporains d'instruments à vent.